Κάποτε ένας δάσκαλος δημοσιογραφίας ισχυρίστηκε ότι η οικονομική κρίση στην Ελλάδα θα έχει τουλάχιστον ένα καλό: θα μείνουν μόνο οι καλοί δημοσιογράφοι. Παρατηρώντας κανείς δημοσιεύματα σε εφημερίδες, ιστότοπους και βλέποντας τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων αντιλαμβάνεται ίσως το αντίθετο. Δυστυχώς, ο τρόπος δημοσιογραφικής κάλυψης ευαίσθητων θεμάτων στην Ελλάδα αποτελεί από μόνος του είδηση.

Από πρόπερσι το καλοκαίρι που ξεκίνησε η αύξηση μεταναστευτικών ροών από την Τουρκία προς την Ελλάδα, υπήρξε μία τάση από πλευράς ΜΜΕ αδιακρίτως, να χρησιμοποιούν τον όρο «πρόσφυγες» και καθόλου σχεδόν τον όρο «μετανάστες». Παρ’ όλο, βέβαια, που οι περισσότεροι εξ αυτών προέρχονταν από εμπόλεμες ζώνες και ήταν πράγματι πρόσφυγες, διαπιστώνεται έλλειψη διάκρισης μεταξύ των δύο εννοιών (πρόσφυγας / μετανάστης), σαν να πρόκειται για ανθρώπους που χρήζουν όλοι διεθνούς προστασίας.

Μιλώντας στο ΤΡΡ, η πρόεδρος του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕΜΕ) Δρ. Εγκληματολογίας, Αναστασία Χαλκιά, επισημαίνει ότι «δε βοηθά κανέναν ούτε ο στιγματιστικός λόγος, ο οποίος κυριαρχεί συχνά εν είδει εντυπωσιασμού και όχι μόνο, αλλά ούτε η απόδοση μίας ταυτότητας στον άλλον που επί της ουσίας δε διαθέτει. Το να τονίζουμε ότι κάποιος είναι πρόσφυγας ενώ δεν είναι, δε μας κάνει κατ’ ανάγκη πιο ανθρωπιστές. Διότι είναι σαν να παραδεχόμαστε έμμεσα ότι, εάν ανάμεσα στους πρόσφυγες υπάρχουν και μετανάστες, οι δεύτεροι δεν αξίζουν εξίσου τη συμπάθειά μας. Ο νόμος προβλέπει για κάθε ειδική κατηγορία πληθυσμού συγκεκριμένη αντιμετώπιση. Ζητούμενο είναι η τήρηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου, η ανθρώπινη και μη εξευτελιστική μεταχείριση σε κάθε περίπτωση και όχι η κατάχρηση στην απόδοση ταυτοτήτων που άλλοτε έχει ως στόχο να ‘αθωώσει’ άλλοτε να ‘ενοχοποιήσει’ και άλλοτε να προκαλέσει συναισθήματα οίκτου και λύπης.

»Θα αναφέραμε ποτέ, 'Πρόσφυγας συνελήφθη κατά τη διάρρηξη οικίας'; Ή μήπως στην περίπτωση αυτή η δημοσιογραφική αναφορά θα ήταν πάντα 'μετανάστης' (ακόμα κι αν ήταν Έλληνας πολίτης με άλλη εθνοτική/εθνική καταγωγή); Ο δημοσιογραφικός λόγος χρειάζεται, λοιπόν, να διακρίνει ανάμεσα στις επιμέρους περιπτώσεις, πράγμα που προϋποθέτει γνώση τού υπό παρουσίαση αντικειμένου, ψύχραιμη προσέγγιση και κατ επέκταση βούληση για αντικειμενική πληροφόρηση».

Το χαρακτηριστικότερο ίσως δημοσιογραφικό ατόπημα στην Ελλάδα είναι η χρήση του όρου «λαθρομετανάστης» ο οποίος έχει απαλειφθεί από τους διεθνείς οργανισμούς ήδη από το 1975. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα ενώ στον τίτλο χρησιμοποιείται ο λανθασμένος όρος «λαθρομετανάστης» στο κείμενο γίνεται αναφορά στο ορθό «παράτυπος μετανάστης». Είναι ένα δείγμα πως τελευταία, αυτή η στιγματιστική στάση απέναντι στον Άλλο περιορίζεται κυρίως σε όσους εκφράζουν την ακροδεξιά ατζέντα. Ο Νιλς Μουϊζνιεκς, Επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, συνέστησε στις ελληνικές Αρχές να χρησιμοποιούν κατά το δημόσιο λόγο τους το «παράτυπος μετανάστης».

«Όταν αποδίδεται συλλήβδην και αδιακρίτως η ιδιότητα του 'λαθρομετανάστη' σε κάθε μετανάστη», λέει η κα Χαλκιά, «ως πανταχού παρών επιθετικός προσδιορισμός αυτού, καταλήγουμε σε μη ορθές ταυτίσεις, όπως, για παράδειγμα, να θεωρείται κάθε μετανάστης 'παράνομος'. Αποτέλεσμα είναι να επισείουμε σε όλους όσοι φαίνονται 'διαφορετικοί' μία εγκληματική ιδιότητα, παραβλέποντας ότι αρκετοί εξ αυτών βρίσκονται στη χώρα μας με νομιμοποιητικά έγγραφα (π.χ. άδειες διαμονής) ή ακόμα και ως Έλληνες πολίτες, κατόπιν πολιτογράφησής τους».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου στο The Press Project.

Πρόσφατες δημοσιεύσεις...

Αναζητήστε στον ιστότοπο...

How to Carve Wood