Σκίτσο: Γιάννης Αντωνόπουλος

  «Επιστρέφοντας την κουβέντα στην αφορμή της, αυτήν του πώς ο Ιω. Μεταξάς έχει σχηματοποιηθεί στα μάτια των μαθητών και του πώς  μεταδίδεται η ιστορική πληροφορία, νομίζω πως μπορώ να επισημάνω ότι η μετάδοση της πληροφορίας αυτής πολλές φορές εκφυλίζεται σε μια αστήρικτη προσωπολατρία. Η γνωστή αντίληψη περί του «ΟΧΙ» που είπε ο Μεταξάς έχει λάβει διαστάσεις εθνικού παθογενούς παραληρήματος.

Η ανάδειξη του δικτάτορα Μεταξά, ο οποίος ηγούνταν ενός σκληρού φασιστικού πολιτεύματος με δομή εμπνευσμένη από τη ναζιστική Γερμανία, σε «ήρωα», σε ένα κάπως πιο σύγχρονο Λεωνίδα, συντρίβει το όποιο γεγονός και προβάλλει μια ερμηνεία που δύναται να λειτουργήσει ως κοινωνικό ελατήριο προσανατολίζοντας την αντίληψη αλλά και τη συμπεριφορά των μαθητών.

Αναδεικνύοντας το ψέμα, τον «περήφανο, πατριώτη και ήρωα ηγέτη», και αποκρύπτοντας την αλήθεια, την ιδιότητα του δικτάτορα και τη δομή του πολιτεύματός του, ρίχνεται ένα εξαγνιστικό φως στην ίδια την ιδιότητα του δικτάτορα, απενοχοποιείται η φύση της δικτατορίας. «Μια χούντα θα μας σώσει», «η Ελλάδα χρειάζεται Μεταξάδες» είναι τα συνθήματα που γέννησε αυτή η προσέγγιση, ελπίζω ως απογοήτευση από την κακή λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, ως μια άστοχη δήλωση της αγανάκτησης και όχι ως ενστερνισμού του απολυταρχισμού.

Και αν ο «Μεταξάς» είναι ένα παράδειγμα, η λογική του ενός συγγράμματος και της αποστήθισης της φερόμενης ως «μιας και μοναδικής αλήθειας» μόνο αντίστοιχα προβλήματα μπορεί να γεννήσει και αντίστοιχες πλάνες. Το ίδιο και οι όποιες επετειακές εκδηλώσεις που, με το πέρασμα των ετών, μοιάζουν είτε με μνημόσυνα και προσκλητήρια νεκρών είτε με τελετές αφής εθνικού φρονήματος.

Η ιστορία είναι πολύπλοκο σύστημα αλληλεπιδρώντων και μοναδικών κάθε φορά στοιχείων τα οποία έχουν ξεχωριστή σημασία και δημιουργούν μοναδικά αποτελέσματα, με υποκειμενική ερμηνεία και χρήζει των άμεσων αντανακλαστικών του δέκτη. Για να είναι γόνιμη η προσέγγιση της ιστορικής πληροφορίας, οφείλει να καθιστά εφικτή τη δυνατότητα της σύγκρισης, του συγκρητισμού, της γόνιμης αμφισβήτησης και να μην εκφυλίζεται σε χρέος για αποστήθιση ενός ιστορικού δόγματος». [ Βασίλης Νάστος ]

Πρόσφατες δημοσιεύσεις...

Αναζητήστε στον ιστότοπο...

How to Carve Wood